Κυριακή, 18 Απρ 2021

Το Business Οικοσύστημα των Λιμένων

Γράφτηκε από Ocean Media Team
Τετάρτη, 30 Οκτωβρίου 2019, 11:10

Τα τελευταία 15 χρόνια, η λειτουργία των εμπορικών λιμένων ανά τον κόσμο μεταβάλλεται διαρκώς. Λιμένες που φιγουράριζαν στο top 10 της διεθνούς κατάταξης, καταποντίστηκαν και νέοι, δυναμικότεροι, πήραν τη θέση τους. Το κριτήριο για τις αλλαγές στην κατάταξη των λιμένων, δεν είναι πάντα -ή τουλάχιστον δεν είναι μόνον- το ποσό διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων, μετρημένο σε TEUS. Οι μεγάλοι λιμενικοί «παίκτες» κρίνονται πλέον από πολλά περισσότερα, όπως η διασύνδεσή τους με το εσωτερικό, οι κόμβοι μεταφόρτωσης σε άλλα μέσα μεταφοράς πέραν του πλοίου, οι added value υπηρεσίες από τα Εμπορευματικά Κέντρα που πολλές φορές λειτουργούν εντός των χωρικών ορίων των λιμένων, η αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα του συνόλου των υπηρεσιών ενός λιμένα.

Όλες οι υπηρεσίες που ορίζονται από τη διεθνή κοινότητα πλέον ως “beyond the port activities”, αποτελούν τους δείκτες KPIs που καθιστούν ένα λιμάνι “port hub”. Αλλά ακόμη και αυτό φαίνεται να είναι πλέον… ξεπερασμένη προσέγγιση. Προσφάτως στο ετήσιο συνέδριο της ΑΑΡΑ (American Association of Port Authorities), που έγινε στο Valparaiso της Χιλής (Οκτώβριος 2018), ο συνιδρυτής της ευρωπαϊκής ακαδημαϊκής πλατφόρμας PortEconomics, Peter de Langen, Σύμβουλος Λιμένων στο Ρόντερταμ, έκανε λόγο για την μετεξέλιξη του «Λιμενικού Οικοσυστήματος» που όπως είπε εξελίσσεται σταδιακά και ίσως με γοργότερο ρυθμό από ό,τι η διεθνής λιμενική «οικογένεια» μπορεί να αφομοιώσει σε «Εμπορικό Λιμενικό Οικοσύστημα».

Όπως έδειξε ο de Langen, οι επιχειρηματικοί κύκλοι «συγκροτήματα» που συνιστούν το Οικοσύστημα κάθε Λιμένα, ήτοι οι Μεταφορικές Υπηρεσίες, οι Βιομηχανικές Υπηρεσίες -όπου υπάρχουν- , οι Υπηρεσίες Προστιθέμενης Αξίας σε εσωτερικά Logistics Hubs και οι Τουριστικές Υπηρεσίες (στις οποίες ενέταξε και την Κρουαζιέρα), έχουν αρχίσει να τέμνονται από το επίπεδα του 30% στις αρχές του 2000 σε σχεδόν 80% σήμερα.

Σύμφωνα λοιπόν με την προσέγγιση του ίδιου, δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε για διαφορετικούς τομείς – κρίκους της αλυσίδας που απλά συνεργάζονταν μεταξύ τους (κατά την λογική των αρχικά εφαρμοσμένων clusters), αλλά για ένα συνολικό Λιμενικό Εμπορικό Οικοσύστημα, που ξεπερνά τα επίπεδα του network, αλλά αναπτύσσεται συνολικά, διεπιχειρησιακά και μετατρέπει τους Λιμένες από Μεταφορικούς Κόμβους (transport hubs) στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας σε «Αναβαθμισμένα Εμπορικά, Βιομηχανικά , Τουριστικά Συγκροτήματα» σήμερα, που κινούνται ταυτόχρονα προς την οικονομική άνοδο.

Από τα Hubs στα Ecosystems

Ο de Langen, για να παρουσιάσει την οπτική του έκανε χρήση και της ακαδημαϊκής του ιδιότητας (είναι καθηγητής του Ινστιτούτου Τεχνολογίας του Άιντχοβεν-Ολλανδίας) επεσήμανε «διδάσκουμε εδώ και δεκαετίες στα επίδοξα λιμενικά στελέχη, μεταφορικές τεχνικές για να βοηθήσουν στη μετατροπή ενός λιμένα σε Μεταφορικό Κόμβο, την στιγμή που το e-commerce και ο τελικός καταναλωτής απαιτούν γρήγορο shipment, ακόμη γρηγορότερο εκτελωνισμό, πιθανή μεταποίηση εντός του λιμένα, νέα ετικετοποίηση /συσκευασία και παλετοποίηση, μεταφόρτωση και τελική διανομή». Αυτό το μοντέλο, συνέχισε «δεν ανταποκρίνεται σε Μεταφορικούς Κόμβους, αλλά σε ένα ολοκληρωμένο βιομηχανικό-εμπορικό-μεταφορικό Οικοσύστημα που όσο πιο αποδοτικό και αποτελεσματικό είναι, τόσο περισσότερο κέρδος θα δημιουργεί για τους εμπλεκόμενους.

Οι «εμπλεκόμενοι» κρίκοι του Οικοσυστήματος

Το ενδιαφέρον εστιάζεται στην προσέγγιση για το τι ορίζει ως «εμπλεκόμενοι». Ως εμπλεκόμενοι ορίζονται όλοι όσοι έχουν εμπορική δραστηριότητα μέσα στα χωρικά όρια του λιμένα. Οι βιομηχανικές και εμπορικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο «industrial complex» και μπορεί να είναι βαριά βιομηχανία, εταιρείες εμπορίας υγρών καυσίμων, CO2 Echange μέσω αγωγών, εταιρείες διαχείρισης βιομηχανικών λυμάτων κ.λπ. Στο «κλασσικό» cluster ενός λιμένα, το “transport hub” εντάσσονται προφανώς οι διοικητικές αρχές του Λιμένα, τα τελωνεία, το εσωτερικό δίκτυο μεταφορών του λιμένα -που δεν ορίζεται ως Logistics services- οι υπηρεσίες platooning για τη διασύνδεση των χρηστών του λιμένα, υπηρεσίες Ro-Ro,  (για όσα λιμάνια τα εξυπηρετούν) LNG containers, υπηρεσίες χύδην φορτίου, βιοκαυσίμων κ.λπ.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι αυτό που στην «αγοραία» γλώσσα θα ονομαζόταν “Logistics Hub”, η προσέγγιση του PortEconomics την ονοματίζει ως “Value Added  Logistics Hub” και σε αυτό εντάσσει τόσο τους αποθηκευτικούς χώρους που ο διαχειριστής του εκάστοτε λιμένα αξιοποιεί για την πρόωρη αποθήκευση, όσο και τους χώρους μεταποίησης εντός των Ελεύθερων Ζωνών του Λιμένα, αλλά και τις υπηρεσίες logistics και μεταφόρτωσης προς τρίτους. Εν τέλει, ο επόμενος κρίκος του Οικοσυστήματος είναι αυτός που ονομάζεται “Tourism & Leisure”, στον οποίο μπορούν να δραστηριοποιούνται επιχειρήσεις Κρουαζιέρας, να περιλαμβάνονται Μαρίνες, Σκάφη Αναψυχής κ.λπ και όλες οι υπηρεσίες προς αυτά.

Οι προκλήσεις για ένα σύγχρονο Οικοσύστημα

Όπως έγινε κατανοητό στο συνέδριο στο Valparaiso, κάθε λιμένας που θέλει να είναι διεθνώς ανταγωνιστικός οφείλει να λειτουργεί με τη λογική του Οικοσυστήματος. Σύμφωνα μάλιστα με τον de Langen «ακόμη και η λογική των clusters που μεσουρανεί στην Ευρώπη είναι ξεπερασμένη, εάν αυτά δεν λειτουργούν σε συνέργεια μεταξύ τους». Πλέον τα Λιμενικά Οικοσυστήματα πρέπει να κάνουν τους κύκλους των 4 προαναφερθέντων hubs να τέμνονται σε όσο μεγαλύτερο ποσοστό γίνεται ώστε να επιτύχουν και τα Mega-Trends των επόμενων χρόνων όπως η Κυκλική Οικονομία, η Ενεργειακή Μετάβαση, η Ψηφιοποίηση των Λειτουργιών του Λιμένα και η Αστικοποίηση (που δημιουργεί μεγαλύτερες ανάγκες για συχνές παραδόσεις φορτίων).

Το «κλειδί» για το μέλλον λοιπόν, είναι η μετάβαση από Λιμένες που συνεργάζονται με εξωτερικούς εμπορικούς κρίκους, στους Λιμένες που λειτουργούν ως επιχειρηματικά Οικοσυστήματα, η ανάπτυξη στα οποία θα έρθει μόνον εάν μιλάμε για την ομαλή λειτουργία όλων των εμπορικών επιχειρήσεων σε αυτά.